Srpska pravoslavna crkva i vernici danas, 27. oktobra, proslavljaju praznik posvećen Prepodobnoj mati Paraskevi, u narodu poznatoj kao Sveta Petka. Reč je o jednoj od najvoljenijih i najpoštovanijih svetiteljki na Balkanu, a Petkovdan je šesta slava po broju svečara u Srbiji.
Sveta Petka se u narodu smatra zaštitnicom žena, bolesnih i siromašnih. Vernici joj se vekovima mole za zdravlje — posebno za isceljenje vida — kao i za mir, slogu i zaštitu porodice. Ime "Paraskeva" potiče od grčke reči koja označava petak.
Život posvećen veri i čudima
Prema zapisima vladike Nikolaja Velimirovića, Sveta Petka je bila hrišćanska vizantijska podvižnica iz 11. veka, poreklom Srpkinja, rođena u Epivatu. Nakon smrti imućnih roditelja živela je u Carigradu, a potom decenijama u Jordanskoj pustinji u strogo postu i molitvi. Pred kraj života vratila se u rodni kraj gde se tiho ugasila, a meštani su je, ne prepoznavši je, sahranili van groblja kao strankinju.
Mošti prenošene kroz vekove
Kult Svete Petke izuzetno je jak širom Balkana. Njene mošti imale su burnu istoriju — iz Trnova ih je u Srbiju 1396. godine prenela kneginja Milica nakon pregovora sa sultanom Bajazitom. U Beogradu su počivale sve do 1521. godine, kada ih je Sulejman Drugi odneo u Carigrad. Od 1641. godine svete mošti se nalaze u rumunskom gradu Jašiju, gde im se i danas poklanjaju vernici svih veroispovesti.
Čudotvorni izvor i kapela na Kalemegdanu
Posebno mesto u srpskom narodu zauzima kapela Svete Petke na Beogradskoj tvrđavi, podignuta 1937. godine po projektu Momira Korunovića, na mestu gde se nalazio izvor lekovite vode. U ovoj kapeli se kao velika svetinja i danas čuva mali prst svetiteljke, a hiljade vernika na današnji dan čeka u redovima za blagoslovenu vodu.
Pored današnjeg praznika (Petkovdana), kult prepodobne Paraskeve obeležava se i 8. avgusta kao Sveta Petka Trnova.
Autor: D.S.
