Deca radnika Černobilja imaju mutacije u svom DNK: Potvrđeno 40 godina posle tragedije
Četiri decenije nakon katastrofe u nuklearnoj elektrani Černobilj "Chernobyl Nuclear Power Plant", deca radnika i dalje žive sa posledicama te havarije.
Do sada naučnici nisu bili sigurni da li će deca ljudi izložena zračenju naslediti genetska oštećenja svojih roditelja, prenosi Daily Mail.
Međutim, istraživači sa univerziteta u Bonu su sada pokazali da deca radnika koji su čistili elektranu imaju povećan broj mutacija u svom DNK.
Umesto da traže sve nove DNK mutacije, istraživači su se fokusirali na nešto što se naziva "klasterisane de novo mutacije" (cDNMs).
To su mutacije gde se dve ili više promena, koje se ne nalaze u DNK roditelja, javljaju u grupama, što pokazuje da je DNK lanac bio prekinut i loše popravljen.
Istraživači su sekvencirali genome 130 dece radnika Černobilja, 110 dece nemačkih vojnih radara izloženih rasutom zračenju i 1.275 običnih ljudi.
U proseku, deca čiji su roditelji pomagali u čišćenju Černobilja imala su 2,65 cDNMs, dok su deca radara imala 1,48. Za poređenje, deca čiji roditelji nisu bili izloženi zračenju imala su samo 0,88 cDNMs po osobi.
Važno je napomenuti da je studija takođe otkrila direktnu povezanost između intenziteta izloženosti roditelja zračenju i broja mutacija kod njihove dece.
Istraživači upozoravaju da ovi podaci mogu biti blago uvećani zbog statističke buke i relativno malog uzorka, ali je razlika i dalje bila značajna čak i nakon uzimanja ovih faktora u obzir.
"Pronašli smo značajno povećanje broja cDNM kod potomaka ozračenih roditelja i potencijalnu vezu između procenjenih doza i broja cDNM kod odgovarajućeg potomstva", navodi se u radu objavljenom u časopisu "Scientific Reports".
Ova studija je prva koja pruža dokaze o postojanju transgeneracijskog efekta produženog izlaganja očeva niskim dozama jonizujućeg zračenja na ljudski genom.
Roditelji su ili bili stanovnici grada Pripjata u vreme nesreće ili su bili zaposleni kao likvidatori zaduženi za čuvanje ili čišćenje mesta nesreće. Kada su njihova tela bila izložena jonizujućem zračenju iz nuklearnog reaktora, naučnici veruju da su nastale reaktivne vrste kiseonika.
To su visoko reaktivni, nestabilni molekuli koji sadrže kiseonik i koji mogu da prodru kroz lance DNK. Ove reaktivne vrste kiseonika oštetile su DNK unutar spermatozoida u razvoju, ostavljajući za sobom klastere mutacija.
Kada su ovi ljudi konačno dobili decu, te mutacije su prenošene i postale deo genetskog koda njihovih potomaka. Srećom, istraživači su otkrili da je rizik od bolesti izazvanih ovim mutacijama izuzetno nizak.
"cDNM" pronađeni kod dece nalazili su se u "nekodirajućim" delovima njihove DNK, za razliku od "kodirajućih" delova koji su odgovorni za proizvodnju određenih proteina.
To znači da ne izazivaju nikakve štetne efekte, a deca radnika Černobilja nisu bila izložena većem riziku od bolesti nego opšta populacija. Poređenja radi, studije su takođe pokazale da stariji očevi prenose veći broj mutacija na svoju decu.
Istraživači su otkrili da je starost oca pri začeću stvorila veći rizik od bolesti kod dece nego izloženost zračenju. To može biti delimično zato što su roditelji dece u ovoj studiji bili izloženi samo relativno niskim nivoima jonizujućeg zračenja.
Autor: Iva Besarabić
