Premijer Izraela Benjamin Netanjahu izgubio je uticaj u koordinaciji sa Sjedinjenim Američkim Državama tokom sukoba sa Iranom, i više ne zauzima centralno mesto koje je ranije imao u odnosima sa Vašingtonom, piše danas Njujork tajms (NYT) u svojoj analizi, dodajući da ovakav razvoj događaja predstavlja politički udarac za Netanjahua.
Prema navodima lista, Netanjahu je u početnoj fazi sukoba verovao da bi zajednički izraelsko-američki udari mogli da dovedu do pada iranskog režima i potpunog zaustavljanja nuklearnog programa Teherana. U prvim fazama eskalacije, izraelski premijer je javno isticao da je u gotovo svakodnevnom kontaktu sa američkim predsednikom Donaldom Trampom, predstavljajući se kao njegov ključni partner u vojno-političkom upravljanju krizom.
Međutim, kako se navodi u tekstu, situacija se brzo promenila nakon što glavni ratni ciljevi nisu ostvareni, a Vašington je počeo da se okreće pregovorima o deeskalaciji sa Iranom. Administracija Sjedinjenih Američkih Država postupno je isključivala Izrael iz detalja pregovora, pa su izraelski zvaničnici, kako se navodi, informacije o kontaktima Vašingtona i Teherana morali da pribavljaju preko obaveštajnih i regionalnih kanala.
Prema oceni NYT, rat je pokazao rastuće razlike u prioritetima dve strane, posebno nakon što je Iran zatvorio Ormuski moreuz i došlo do rasta cena nafte, što je podstaklo Vašington da prioritet da prekidu sukoba. List ocenjuje da ovaj razvoj događaja predstavlja politički udarac za Netanjahua, koji je svoju unutrašnju poziciju delimično gradio na bliskim odnosima sa američkim predsednicima, naročito sa Trampom.
Njujorški list navodi i da Izrael nije uspeo da ostvari tri ključna ratna cilja - rušenje iranskog režima, uništenje nuklearnog programa i neutralisanje balističkih raketa, dok su američki predlozi u kasnijoj fazi išli ka privremenom zamrzavanju nuklearnih aktivnosti, a ne njihovom potpunom ukidanju. U Izraelu takođe postoji zabrinutost da bi novi dogovor mogao da dovede do ukidanja sankcija i jačanja iranskih regionalnih saveznika, uključujući Hezbolah.
U vojnom domenu, list piše da je Izrael sproveo više napada na iranske naftne i gasne objekte uz prethodnu koordinaciju sa Vašingtonom, ali da se američka administracija kasnije ogradila od pojedinih operacija zbog straha od širenja sukoba i posledica po globalno energetsko tržište. Takođe se navodi da su Sjedinjene Američke Države zaustavile pojedine izraelske planove, uključujući i predlog o angažovanju kurdskih boraca unutar Irana, nakon početne podrške koju je, prema navodima NYT, dao predsednik Tramp.
Autori analize navode da se Izrael postepeno pomerio iz pozicije ravnopravnog partnera ka ulozi izvršioca američke politike, uz sve veću zavisnost od podrške Vašingtona, što je prema navodima lista potvrdio i izraelski ministar odbrane Izrael Kac, navodeći da Izrael "čeka zeleno svetlo iz SAD".
Kako zaključuje Njujork tajms, Netanjahu je vremenom prilagođavao politički narativ, pomerajući fokus sa potpunog uklanjanja iranske pretnje ka isticanju značaja američko-izraelskog savezništva, što, prema oceni NYT, pokazuje da budući tok odnosa sa Iranom u velikoj meri zavisi od američkih procena.
Autor: D.S.
