Od podele između Austrijskog i Ruskog carstva krajem 18. veka, preko stravičnih stradanja u svetskim ratovima i golgota pod totalitarnim režimom, pa sve do savremene borbe za suverenitet i evropske integracije, istorija Ukrajine predstavlja epsku svedočanstvo o narodu koji iznova bira slobodu i demokratiju.
Podela između imperija i prvi san o nezavisnosti
Krajem 18. i početkom 20. veka, ukrajinske zemlje bile su podeljene između dva moćna carstva — Habzburškog (kasnije Austrougarskog) i Ruske Imperije. U tom periodu, uprkos nedostatku sopstvene države, Ukrajinci su aktivno učestvovali u društvenom, naučnom i kulturnom životu Evrope. Gradili su železničke mreže, osnivali gimnazije i bolnice, te razvijali svoj jezik i kulturu ravnopravno sa drugim evropskim narodima koji su živeli pod okriljem velikih imperija.
Prvi svetski rat gurnuo je milione Ukrajinaca u haos sukoba. Raspadom vekovnih carstava između 1917. i 1921. godine, ukrajinski narod je po prvi put u modernoj istoriji pokušao da izgradi sopstvenu nacionalnu državu. U tom dramatičnom razdoblju, zajedno sa Poljacima, Ukrajinci su odigrali ključnu ulogu u odbrani Evrope od prodora boljševizma, odnevši pobedu nad sovjetskim trupama u presudnoj Bici za Varšavu. Ipak, dok je Poljska sačuvala svoju samostalnost, ukrajinske teritorije su ponovo pokorene i podeljene.
Vek stradanja: Golgota pod totalitarnim režimom i Drugi svetski rat
Ulaskom u sastav Sovjetskog Saveza, za Ukrajinu počinje mračna era totalitarizma praćena nesrećama neslućenih razmera. Priludna kolektivizacija, stravičan genocid-Holodomor, Veliki teror, deportacije, sistem GULAG, kaznena psihijatrija i kasnija Černobiljska katastrofa odneli su milione ljudskih života.
Tokom Drugog svetskog rata, Ukrajina se čak dva puta našla u samom epicentru razaranja — najpre tokom silovite Hitlerove ofanzive i okupacije, a potom i tokom krvavog proterivanja nacističkih snaga. Između 1939. i 1945. godine stradalo je čak osam miliona Ukrajinaca, od čega su većinu činili civili, dok je 1,5 miliona Jevreja sa ovog područja postalo žrtva Holokausta. Oko tri miliona ukrajinskih boraca poginulo je u ratu protiv nacizma, boreći se ne samo u redovima Crvene armije već i u vojskama SAD, Kanade, Francuske i Čehoslovačke na ratištima širom sveta.
Naučni genije i kulturni prkos uprkos opresiji
I pored teških okova totalitarnog sistema, ukrajinski naučnici, inženjeri i umetnici ostvarili su izuzetne uspehe koji su zadužili svet. U Ukrajini su stvoreni neki od prvih računara na svetu, razvijane su pionirske metode u medicini i tehnologiji zavarivanja, te projektovane rakete za istraživanje svemira i prve atomske centrale. Istovremeno, pokreti poput avangarde, konstruktivizma i futurizma dali su neprocenjiv doprinos svetskoj umetnosti i kinematografiji.
Od sticanja nezavisnosti do odbrane evropskih vrednosti
Nakon decenija borbe disidenata i aktivista za ljudska prava, Ukrajina je 1991. godine proglasila nezavisnost, opredeljujući se za izgradnju slobodnog i demokratskog društva u međunarodno priznatim granicama. Svi kasniji pokušaji narušavanja demokratskih načela naišli su na odlučan otpor građana, što su ubedljivo potvrdile Narandžasta revolucija (2004–2005) i Revolucija dostojanstva (2013–2014).
Strateško opredeljenje za evropske i evroatlantske integracije uneto je i u Ustav Ukrajine 2019. godine. Nakon decenija mira, stabilnost je narušena 2014. godine ilegalnom aneksijom Krima i izbijanjem oružanog sukoba u Donbasu. Suočena sa nastavkom vojne agresije i hibridnog ratovanja, Ukrajina danas dosledno štiti svoj suverenitet i pravo na opstanak, istovremeno braneći temeljne vrednosti slobode i demokratije celokupnog evropskog kontinenta.
Autor: Pink.rs
