Davne 1924. godine, rođena je Jovanka Budisavljević, žena koja je tokom života bila jedna od najpoznatijih i najkontroverznijih figura u tadašnjoj Jugoslaviji.
Kasnije, kao supruga Josipa Broza Tita, doživotnog vođe države, provodila je dane pod budnim okom javnosti.
Prisiljena da beži u Srbiju
S Titom se venčala početkom pedesetih godina, a uz njega je ostala sve do njegove smrti 1980. Ovom prilikom, podsećamo se Jovanke koja je bila jedna od najpoznatijih prvih dama.
Rođena je 7. decembra 1924. u porodici Budisavljević, u selu Pećanima, u Lici. Početak Drugog svetskog rata snažno je obeležio njen život. Nakon progona Ustaša 1941. godine njena porodica bila je prisiljena da pobegne u Srbiju, a rodna kuća im je spaljena, prenosi Dnevno.hr.
Ti događaji snažno su uticali na mladu Jovanku i približili je partizanskom pokretu, u koji je stupila sa 17 godina. Tu je i upoznala Josipa Broza.
Nakon smrti Titove velike ljubavi Davorjanke Paunović, Jovanka je postala njegova lična sekretarica, a njihov odnos ubrzo je prerastao u romansu. Prema istoričarima, početak veze nije bio jednostavan.
Ceremonija održana u tajnosti
Tito je bio znatno stariji i politički veoma moćan, dok je Jovanka bila mlada i bez iskustva u takvom svetu. Osim toga, maršal je još tugovao za preminulom Davorjankom. Jovanka se u početku teško nosila s pritiskom koji je dolazio s vezom sa jednim od najuticajnijih ljudi u državi.
Ubrzo je shvatila da će morati da stavi sopstvena osećanja u drugi plan ako želi da ostane uz njega. Nakon što su postali zvanični par, gotovo se nikada nije pojavljivala u javnosti bez Tita i stalno mu je bila na raspolaganju.
Foto: Printscreen YouTube/OBAVESTI ME
Tačan datum njihovog venčanja nikada nije zvanično potvrđen. Pretpostavlja se da je ceremonija održana u tajnosti 1951. ili 1952. godine, u veoma intimnom krugu. Zbog bliskosti s Titom, Jovanka je često bila na meti kritika i glasina.
Iako je njihov brak u početku delovao stabilno, s vremenom se odnos pogoršao. Prema nekim istorijskim izvorima, pojedini političari i Titovi saradnici pokušavali su da okrenu maršala protiv Jovanke, uveravajući ga da ga je izdala. To je dodatno narušilo njihov odnos. Tito je napustio zajednički dom, a supružnici su poslednje godine njegovog života proveli odvojeno. Tako su živeli od 1977. sve do njegove smrti 1980. godine.
Decenijama živela u teškim uslovima
Nakon smrti jugoslovenskog vođe, Jovanka je ostala da živi u Beogradu, ali u veoma teškim okolnostima. Oduzeta joj je gotovo sva imovina, a policija ju je nadzirala. Poslednju deceniju života provela je praktično u svojevrsnom kućnom pritvoru. Osiromašena i izolovana, umrla je od srčanog udara u 88. godini života.
Procenjuje se da je gotovo 30 godina živela u teškim uslovima, daleko od nekadašnjeg političkog i društvenog uticaja. Na kraju je, ipak, sahranjena uz Tita u Kući cveća u Beogradu.
Zanimljivo je da je Tito tokom života imao četiri braka, a svaki je završio na svoj način.
Prva supruga bila mu je Ruskinja Pelagija Denisovna Belousova, koju je upoznao dok je bio ratni zarobljenik u Sibiru. Venčali su se 1919. godine, a imali su troje dece, od kojih je preživeo samo sin Žarko. Druga supruga bila je nemačka komunistkinja Ana Koenig, s kojom se oženio 1936. godine. Već godinu dana kasnije pogubljena je u moskovskom zatvoru, pošto ju je Staljinova tajna policija optužila za špijunažu.
Stvarna uloga u istoriji SFRJ
Treća žena u Titovom životu bila je Herta Has koju je upoznao u Parizu. Međutim, njihova veza se završila kada je započeo odnos s Davorjankom Paunović, mladom partizankom koja je ostala uz njega tokom ratnih godina.
Istoričari se često slažu da je Jovanka Broz veliki deo života provela služeći svom suprugu i njegovoj političkoj ulozi. Iako je bila jedna od najpoznatijih žena u Jugoslaviji, mnogi smatraju da za svoju lojalnost nikada nije dobila priznanje koje je zaslužila.
Njen život, obeležen slavom, moći, ali i dugogodišnjom izolacijom, i danas izaziva rasprave o njenoj stvarnoj ulozi u jugoslovenskoj istoriji.
Autor: S.M.
